ปลูกมะพร้าว 2 ต้น ในหลุมเดียวกันได้ลูกเพิ่ม 2 เท่า

ปลูกมะพร้าว 2 ต้นในหลุมเดียวกัน ดีจริงมั๊ย

ในเมื่อมะพร้าวต้องมีระยะห่าง แล้วเราจะปลูกให้เบียดกันทำไม ช่วงหลังผมเห็นมีการพูดถึงการปลูกมะพร้าว 2 ต้นในหลุมเดียวกันอยู่บ้าง บางคนมองว่าเป็นวิธีเพิ่มจำนวนต้นในพื้นที่เท่าเดิม บางคนบอกว่าปลูกแล้วโตได้ ออกลูกได้เหมือนกัน ผมไม่ได้ปฏิเสธนะครับว่ามะพร้าว 2 ต้นที่ปลูกอยู่หลุมเดียวกันสามารถเจริญเติบโตและออกลูกได้ แต่มีคำถามหนึ่งที่ผมสงสัยมาตลอด
ในเมื่อการปลูกมะพร้าวมีคำแนะนำเรื่องระยะห่างระหว่างต้นอย่างชัดเจน แล้วทำไมเราถึงจะเอามะพร้าวสองต้นไปปลูกอยู่ในหลุมเดียวกัน ถ้าระยะห่างไม่มีความสำคัญ เราจะเสียเวลาวัดระยะปลูกกันตั้งแต่แรกทำไม

วันนี้ผมอยากชวนมาคิดเรื่องนี้กันครับ ไม่ได้ต้องการตำหนิใครที่ปลูก 2 ต้นในหลุมเดียวกัน แต่จะลองมองทั้งข้อดี ข้อเสีย และความคุ้มค่าในระยะยาว โดยเฉพาะสำหรับคนที่กำลังจะลงทุนปลูกสวนมะพร้าวใหม่

ทำไมการปลูกมะพร้าวต้องเว้นระยะห่าง

ก่อนจะพูดเรื่องปลูกสองต้นในหลุมเดียวกัน เราต้องเข้าใจก่อนว่าทำไมมะพร้าวถึงต้องมีระยะปลูก
มะพร้าวเป็นไม้ยืนต้นที่มีอายุการให้ผลผลิตยาวนาน เมื่อปลูกไปแล้วหลายปี ต้นจะมีขนาดใหญ่ขึ้น ทรงพุ่มขยายออก และระบบรากก็เจริญออกไปหาแหล่งน้ำและธาตุอาหาร การกำหนดระยะปลูกจึงไม่ได้ทำเพื่อให้สวนดูเป็นระเบียบเท่านั้น แต่เป็นการจัดพื้นที่ให้ต้นมะพร้าวแต่ละต้นมีโอกาสเจริญเติบโตได้อย่างเหมาะสม 

เรื่องสำคัญมีอยู่ 3 อย่างครับ

อย่างแรกคือแสงแดด
มะพร้าวเป็นพืชที่ต้องการแสงแดดมาก ใบมะพร้าวต้องรับแสงเพื่อสังเคราะห์แสงและสร้างอาหารไปเลี้ยงต้น รวมถึงจั่นและลูกมะพร้าว  ถ้าเราปลูกต้นมะพร้าวชิดกันมากเกินไป เมื่อทรงพุ่มขยายใหญ่ขึ้น ใบของแต่ละต้นก็อาจซ้อนทับและบังแสงกันเอง  มะพร้าวอาจยังเติบโตและออกลูกได้ แต่คำถามคือจะให้ผลผลิตได้เต็มศักยภาพของแต่ละต้นหรือไม่

อย่างที่สองคือระบบราก
รากมะพร้าวต้องอาศัยพื้นที่ดินในการดูดน้ำและธาตุอาหาร  การปลูกต้นไม้ใกล้กันไม่ได้หมายความว่ารากจะหยุดเจริญเติบโตทันที แต่รากของทั้งสองต้นมีโอกาสใช้พื้นที่ดินและทรัพยากรบริเวณเดียวกันมากขึ้น  ถ้าดินมีความอุดมสมบูรณ์และมีน้ำเพียงพอ ปัญหาอาจไม่เด่นชัดนัก แต่ถ้าเป็นพื้นที่ที่มีข้อจำกัดเรื่องน้ำหรือธาตุอาหาร การแข่งขันกันก็อาจส่งผลต่อความสมบูรณ์ของต้นได้

อย่างที่สามคือการดูแลและเก็บเกี่ยว
สวนมะพร้าวไม่ได้ปลูกเพื่อให้ต้นโตอย่างเดียว แต่ต้องมีการใส่ปุ๋ย ดูแลโรคและแมลง ตัดทางที่จำเป็น และเก็บเกี่ยวผลผลิตต่อเนื่องอีกหลายสิบปีระยะปลูกจึงต้องคำนึงถึงการทำงานในสวนด้วย ไม่ใช่ดูแค่ว่าเราสามารถปลูกต้นมะพร้าวลงไปในพื้นที่นั้นได้กี่ต้น

ถ้าจะมองเรื่องนี้อย่างเป็นธรรม เราก็ต้องยอมรับว่าคนที่เลือกปลูกสองต้นในหลุมเดียวกันย่อมมีเหตุผลของเขา ข้อดีที่อาจคาดหวังได้มีอยู่หลายเรื่อง 

1.เพิ่มจำนวนต้นในพื้นที่เท่าเดิม
ถ้าเดิมวางผังสวนไว้ 25 หลุม แล้วปลูกหลุมละหนึ่งต้น ก็มีมะพร้าว 25 ต้น  แต่ถ้าปลูกหลุมละสองต้น ก็จะมีมะพร้าว 50 ต้นจำนวนต้นเพิ่มขึ้นทันทีโดยไม่ต้องขยายพื้นที่สวน  อย่างไรก็ตาม จำนวนต้นที่เพิ่มขึ้นไม่ได้หมายความว่าผลผลิตรวมจะเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่า เพราะผลผลิตต่อต้นอาจเปลี่ยนแปลงได้เมื่อมีการแข่งขันกันมากขึ้น

2.อาจเพิ่มผลผลิตรวมต่อพื้นที่ได้ในบางสภาพการปลูก
ถ้ามีการจัดการน้ำ ปุ๋ย และทรงพุ่มได้ดี การเพิ่มจำนวนต้นอาจช่วยให้ได้ผลผลิตรวมเพิ่มขึ้นในบางช่วงหรือบางสภาพแวดล้อม แต่เรื่องนี้ต้องดูข้อมูลผลผลิตจริง โดยเฉพาะเมื่อมะพร้าวโตเต็มที่แล้ว ไม่ใช่ดูเฉพาะช่วงแรกที่ต้นยังเล็ก

3.ใช้พื้นที่ปลูกเดิมได้โดยไม่ต้องเพิ่มจำนวนจุดปลูก
ข้อดีข้อนี้เป็นเรื่องของการจัดผังสวนและความสะดวกในขั้นตอนปลูก แต่ไม่ได้หมายความว่าจะประหยัดต้นทุนการดูแลทั้งหมด เพราะต้นมะพร้าวที่เพิ่มขึ้นก็ยังต้องการน้ำ ธาตุอาหาร และการจัดการอย่างเหมาะสม

ผมจึงมองว่าข้อดีของวิธีนี้ส่วนใหญ่เป็นเรื่องของการเพิ่มจำนวนต้น แต่สิ่งที่ต้องพิสูจน์ต่อคือ จำนวนต้นที่เพิ่มขึ้นนั้นทำให้ได้ผลผลิตและกำไรเพิ่มขึ้นจริงหรือไม่ เพิ่มจำนวนต้น ไม่ได้แปลว่าเพิ่มกำไร
ข้อนี้ผมให้ความสำคัญมากที่สุด  สมมติว่ามะพร้าวหนึ่งต้นปลูกแบบมีระยะห่างเหมาะสม สามารถให้ผลผลิตได้จำนวนหนึ่ง  ถ้าเราเอาสองต้นมาปลูกอยู่ใกล้กัน แล้วแต่ละต้นให้ผลผลิตลดลง คำถามคือผลผลิตรวมของสองต้นจะมากกว่าต้นเดียวเท่าไรและผลผลิตที่เพิ่มขึ้นนั้นคุ้มกับต้นทุนหน่อพันธุ์ น้ำ ปุ๋ย แรงงาน และการเก็บเกี่ยวที่เพิ่มขึ้นหรือไม่ การทำสวนมะพร้าวเพื่อการค้า เราควรดูผลผลิตและกำไรต่อไร่ ไม่ใช่ดูเพียงจำนวนต้นต่อไร่ แล้วถ้ามีคนบอกว่าปลูกสองต้นในหลุมเดียวกันก็ออกลูกดก จะตอบอย่างไร  ผมไม่เถียงครับ 

 ถ้ามีคนปลูกแล้วมะพร้าวออกลูกดก ก็เป็นเรื่องที่น่ายินดี และเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจ  แต่ผมอยากถามต่ออีกนิดว่า เรากำลังเปรียบเทียบกับอะไร?
ถ้าจะบอกว่าการปลูกสองต้นในหลุมเดียวกันดีกว่าการปลูกต้นเดียว เราควรเปรียบเทียบสวนที่มีพันธุ์ อายุ ดิน น้ำ ปุ๋ย และการดูแลใกล้เคียงกัน แล้วดูผลผลิตรวมต่อพื้นที่เดียวกัน รวมถึงต้นทุนที่ใช้ด้วย  ที่สำคัญต้องติดตามไปจนถึงช่วงที่มะพร้าวโตเต็มที่แล้ว เพราะปัญหาเรื่องทรงพุ่มและการแข่งขันกันอาจเปลี่ยนไปตามอายุของต้น

การเห็นมะพร้าวสองต้นที่ปลูกอยู่ใกล้กันแล้วออกลูกได้ ไม่ได้ผิดอะไรครับ
แต่ก็ยังไม่เพียงพอที่จะสรุปว่าวิธีนี้ให้ผลผลิตคุ้มค่ากว่าการปลูกแบบเว้นระยะตามคำแนะนำ
ปลูกมะพร้าววันนี้ ต้องคิดไปถึงอีก 20–30 ปีข้างหน้า  เรื่องที่ผมอยากฝากคนกำลังจะเริ่มทำสวนมะพร้าวก็คือ อย่ามองแค่วันที่เราปลูก ตอนมะพร้าวยังเล็ก เราอาจรู้สึกว่าพื้นที่ระหว่างต้นเหลือเยอะ และอยากเพิ่มจำนวนต้นให้มากที่สุด แต่ต้องไม่ลืมว่าเรากำลังปลูกไม้ยืนต้นที่ตั้งใจให้ผลผลิตต่อเนื่องอีกหลายสิบปี  พื้นที่ที่ดูว่างในวันนี้ ไม่ได้หมายความว่าจะว่างตลอดไป เมื่อทรงพุ่มขยายใหญ่ขึ้น ระบบรากเจริญมากขึ้น และต้นเริ่มให้ผลผลิตเต็มที่ เราอาจพบปัญหาที่มองไม่เห็นในวันปลูก  และเมื่อปลูกไปแล้วหลายปี การแก้ไขระยะปลูกก็ไม่ใช่เรื่องง่าย

สำหรับผม การวางผังสวนตั้งแต่แรกจึงสำคัญมาก เพราะเป็นการตัดสินใจที่ส่งผลต่อการดูแลสวนไปอีกยาวนาน ผมไม่ได้บอกว่าคนปลูกสองต้นในหลุมเดียวกันผิดนะครับ และไม่ได้บอกว่าวิธีนี้ไม่มีทางได้ผลดี ใครมีประสบการณ์ปลูกแล้วได้ผลผลิตดี มีตัวเลขเปรียบเทียบชัดเจน ผมก็ยินดีรับฟัง
แต่สำหรับผม การทำสวนมะพร้าวไม่ใช่การแข่งขันกันว่าใครปลูกได้จำนวนต้นมากกว่า
สิ่งที่ผมสนใจคือ อีก 10 ปี 20 ปีข้างหน้า สวนของเราจะยังให้ผลผลิตดี ดูแลได้สะดวก และคุ้มค่ากับเงินที่ลงทุนไปหรือเปล่า  เพราะฉะนั้น ใครจะปลูกสองต้นในหลุมเดียวกันก็ปลูกได้ครับ
แต่ถ้าให้ผมแนะนำ ผมไม่เชียร์